Denk in problemen, niet in oplossingen…

blog

Problem space vs. Solution space

Vaak krijgen we van onze klanten complete lijsten met features, wensen en to-do’s. Deze worden vaak opgehaald binnen verschillende lagen in de eigen organisatie. Dat is een super goede start en natuurlijk een handig begin van het proces. Zo wordt ook iedereen uit de organisatie gehoord en krijgt iedereen de kans om zijn of haar wensen door te geven. Dit vergroot ook het draagvlak van het project binnen je organisatie.

 De meest gestelde vragen om deze wensenlijst op te halen zijn;

  • Mis jij nog iets? 
  • Heb jij nog iets nodig om je werk beter te kunnen doen?

Met deze vragen schets je direct kaders waarin enkel gedacht wordt aan oplossingen en niet zo zeer aan welk probleem opgelost moet worden. In dit artikel laten we de verschillen zien tussen probleemgericht-denken en oplossingsgericht-denken. En hoe probleemgericht denken je kan helpen om tot betere oplossingen te komen.

Het schoolvoorbeeld van oplossingsgericht-denken

Mijn favoriete voorbeeld om het belang van anders denken te onderschrijven is het voorbeeld van de NASA. In de tijd dat de NASA bezig was om astronauten de ruimte in te sturen was één van de problemen waar ze tegenaan liepen dat een normale balpen niet werkt in de ruimte. Om de inkt te laten vloeien is er zwaartekracht nodig. Eén van de partners van NASA, Fisher Pen Company, ging de uitdaging aan om een pen te maken die werkt in de ruimte. Na bijna drie jaar onderzoek en één miljoen dollar aan onderzoeksgeld was daar dan eindelijk de ‘Space pen’.
In Rusland hadden ze uiteraard hetzelfde probleem. In plaats van een pen gaven ze hun astronauten potloden om aantekeningen te maken.

De les die we hier uithalen is dat de NASA hun oplossing al bedacht had, ze wilden een pen die in de ruimte kon schrijven. Terwijl het probleem was dat ze op zoek waren naar een manier om bevindingen op te slaan. Die bevindingen konden ook vastgelegd worden met een potlood of  voice recorder, maar doordat ze de oplossing al klaar hadden zonder over het daadwerkelijke probleem na te denken (dat ligt waarschijnlijk iets genuanceerder), hebben ze veel geld verspild aan onderzoek en had een oplossing er veel sneller kunnen zijn.

Kleine kanttekening bij dit voorbeeld, uiteindelijk bleek het toch niet zo handig om een potlood te hebben in de ruimte. De punt kan namelijk afbreken en in stopcontacten of andere onderdelen terecht komen, zo kan er kortsluiting ontstaan. En uiteindelijk zijn ook de Russen de Amerikaanse Space pen gaan gebruiken.

De verschillen

Beide manieren van oplossingen bedenken hebben elk hun eigen voordelen, maar om te begrijpen waarom probleemgericht oplossingen genereren onze voorkeur heeft, moeten we eerst goed kijken naar de verschillen. 

Probleemgericht Oplossingsgericht

Meerdere oplossingen mogelijk

De focus ligt op één oplossing
Veel ruimte voor eigen inbreng Weinig ruimte voor advies van externen
Ruimte voor innovatie Vaak gebruik van bewezen oplossingen
Kost meer tijd om uit te zoeken Is makkelijker om uit te zoeken
Uitkomst kan beter zijn dan van tevoren verwacht Uitkomst lost niet per se het achterliggende probleem op

Dagelijks zien we dat onze klanten vaak al een bepaalde oplossing voor hun probleem bedacht hebben, maar dat ze niet nagedacht hebben over of deze oplossing ook het daadwerkelijke probleem oplost. Een mooi voorbeeld hiervan is de oplossing ‘het versturen van een nieuwsbrief’. Je wilt namelijk een grote doelgroep bereiken op een snelle manier. Een nieuwsbrief in het leven roepen is dan een makkelijke en voor de hand liggende oplossing. Een snel communicatiemiddel waarmee je veel mensen bereikt. Maar wil je veel mensen bereiken of de juiste mensen? Is interactie gewenst? En is een nieuwsbrief dan wel het meest geschikte communicatiemiddel? Met een LinkedIn-campagne bijvoorbeeld kun je gerichter en persoonlijker communiceren, waardoor de conversieratio hoger wordt. Of is een chatbot die bezoekers op je website direct helpt de oplossing voor het daadwerkelijke probleem? Door meteen vanuit een oplossing te denken, kies je snel voor iets standaards en gemakkelijks. 

Maar wat als je een stap terugzet en de kaders waarin gedacht wordt loslaat? Er is technisch zoveel mogelijk is. Kijken vooral eens naar de concurrentie. Een super goede methode om tot features voor een project te komen en inspiratie uit te halen. Inspiratie die helpt om nieuwe en innovatieve oplossingen te bedenken.

Is het dan helemaal fout om al oplossingen aan te dragen? Nee, zeker niet! Integendeel, de oplossingen zijn vaak aanleiding voor jouw online partner om te onderzoeken waar precies het probleem ligt. 

Hoe denk je probleemgericht?

Doorvragen. Wanneer je wensen gaat ophalen bij de interne stakeholders is het heel interessant om door te vragen. Om zodoende een gevoel te krijgen waarom de stakeholders deze wensen hebben. Vaak kom je tot interessante conclusies en krijg je een beter beeld van de interne organisatie en eventuele problemen. Daarnaast vang je onnodige features af, doordat stakeholders bij het doorvragen de waarom-vraag niet kunnen beantwoorden. Hierdoor prioriteer je alle wensen beter en zijn je onderbouwingen voor bepaalde keuzes sterker.